وسواس فکری‌عملی و درمان مواجهه و جلوگیری از پاسخ

در اختلال وسواس فکری‌عملی، ممکن است فکر، تصویر ذهنی یا تردیدی ناخواسته چنان فوری به نظر برسد که احساس کنید باید همین حالا کاری بکنید. به این تجربه‌ها وسواس فکری می‌گویند.

شاید برای آرام شدن احساس کنید مجبورید چیزی را دوباره وارسی کنید، اتفاقی را در ذهنتان مرور کنید یا از کسی بخواهید خیالتان را راحت کند. به این واکنش‌های تکراری اعمال وسواسی می‌گویند.

دوری از یک موقعیت هم ممکن است برای مدت کوتاهی آرامتان کند. اما به‌مرور، همین آرامش موقت می‌تواند میل به وارسی، اطمینان گرفتن یا دوری کردن را بیشتر کند.

به‌طور خلاصه

• مواجهه و جلوگیری از پاسخ (⁦ERP⁩) یکی از درمان‌های توصیه‌شده برای وسواس است.
• شما و درمانگر با هم قدم‌ها را انتخاب می‌کنید و سرعت کار را با هم تعیین می‌کنید.
• ممکن است در ابتدای تمرین‌ها اضطراب یا ناراحتی‌تان بیشتر شود. پیشرفت ممکن است بالا و پایین داشته باشد.
• علائمی که نیاز به کمک فوری دارند در بخش «چه وقت با کسی صحبت کنید؟» آمده‌اند.

مواجهه و جلوگیری از پاسخ چطور کمک می‌کند؟

مواجهه و جلوگیری از پاسخ (⁦ERP⁩) نوعی درمان شناختی‌رفتاری است که برای وسواس توصیه می‌شود. شما و درمانگری که در این روش آموزش دیده، با هم قدم‌هایی ایمن و شدنی انتخاب می‌کنید.

• مواجهه یعنی تمرین می‌کنید با موقعیت یا فکری روبه‌رو شوید که شما را به انجام عمل وسواسی سوق می‌دهد.
• جلوگیری از پاسخ یعنی تمرین می‌کنید عمل وسواسی را کمتر انجام دهید یا کنار بگذارید. وارسی کردن در ذهن یا اطمینان گرفتن از دیگران هم می‌تواند بخشی از این عمل باشد.

یک مثال

فرض کنید در خانه را مثل همیشه قفل می‌کنید، اما بعد احساس می‌کنید باید برگردید و چند بار دیگر آن را وارسی کنید. یکی از قدم‌هایی که می‌توانید با درمانگرتان روی آن توافق کنید این است که در را مثل همیشه قفل کنید، برای وارسی دوباره برنگردید و حتی اگر هنوز شک دارید، به کار روزمره‌تان ادامه دهید.

تمرین‌ها چطور پیش می‌روند؟

• خودتان تصمیم می‌گیرید کدام قدم‌ها را امتحان کنید و می‌توانید با کمک درمانگر تمرینی را متوقف یا تغییر دهید.
• در این روش احتیاط‌های معمول رعایت می‌شوند و هیچ‌وقت از شما خواسته نمی‌شود کاری انجام دهید که واقعاً خطرناک است.
• بین جلسه‌ها همان تمرین‌هایی را انجام دهید که رویشان توافق کرده‌اید.

ممکن است اول کار بیشتر احساس ناراحتی کنید. این ناراحتی در تمرین‌های مواجهه قابل انتظار است و به این معنا نیست که کار را اشتباه انجام می‌دهید. با تمرین می‌توانید یاد بگیرید حتی وقتی مطمئن نیستید، به کارتان ادامه دهید. پیشرفت ممکن است بالا و پایین داشته باشد.

اگر برای وسواس دارو مصرف می‌کنید، پیش از تغییر یا قطع آن با تجویزکنندهٔ دارو صحبت کنید.

پیدا کردن درمانگر

• از پزشک خانواده یا یکی دیگر از کسانی که به شما خدمات درمانی می‌دهند بخواهید برای پیدا کردن متخصص سلامت روانِ دارای مجوز کمک کند.
• دنبال کسی باشید که برای درمان وسواس با روش مواجهه و جلوگیری از پاسخ آموزش مشخصی دیده و تجربه دارد.
• بپرسید چطور تمرین‌ها را با شما انتخاب می‌کند و برای تمرین بین جلسه‌ها چه کمکی به شما می‌دهد.
• اگر ترجیح می‌دهید درمان به فارسی باشد، دربارهٔ درمانگر فارسی‌زبان یا مترجم شفاهی حرفه‌ای بپرسید.

در انتاریو، مرکز ⁦ConnexOntario⁩ به شمارهٔ ⁦1-866-531-2600⁩ می‌تواند در پیدا کردن خدمات سلامت روان به شما کمک کند.

چه وقت با کسی صحبت کنید؟

فکرهای ناخواستهٔ آسیب زدن

فکر یا تصویر ناخواستهٔ آسیب زدن به خودتان یا دیگری می‌تواند بخشی از وسواس باشد. یک فکر ترسناک به‌خودی‌خود به این معنا نیست که دلتان می‌خواهد یا قصد دارید به آن عمل کنید.

می‌توانید آن را برای درمانگرتان توضیح دهید و بگویید وقتی به ذهنتان می‌آید چه احساسی دارید و چه می‌کنید. اگر نمی‌دانید این فکر چه معنایی دارد، در جلسهٔ بعد درباره‌اش صحبت کنید.