داروهای محرک، مثل متیل‌فنیدیت و لیس‌دگزامفتامین، می‌توانند کمک کنند بهتر تمرکز کنید و پیش از اینکه از روی تکانه دست به کاری بزنید، کمی مکث کنید. شاید شروع کردن یک کار یا ادامه دادن آن برایتان آسان‌تر شود.
به‌طور خلاصه
- میزان اثر دارو از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند و گاهی لازم است درمان چند بار تنظیم شود.
- عوارض شایعی مثل کم شدن اشتها یا مشکل خواب اغلب قابل کنترل‌اند.
- فشار خون و نبض پیش از شروع و در طول درمان بررسی می‌شود.
- دارو را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید و آن را در جای امن نگه دارید.
- علائمی که نیاز به کمک فوری دارند در بخش «چه وقت کمک بگیرید؟» آمده‌اند.
چه انتظاری داشته باشید؟
یک هدف مشخص انتخاب کنید، مثلاً اینکه کاری را با وقفه‌های کمتری به پایان برسانید. دارو می‌تواند علائم را کمتر کند، اما ساختن عادت‌ها و یاد گرفتن مهارت‌ها همچنان به تمرین نیاز دارد. برنامهٔ روزانه یا یادآورها می‌توانند کمک کنند.
ممکن است همان روزی که دارو را می‌خورید اثرش را احساس کنید. مدت اثر به نوع دارو بستگی دارد. گاهی لازم است تجویزکننده چند بار درمان را تنظیم کند تا گزینهٔ مناسبی برایتان پیدا شود.
اگر داروی محرک برایتان مناسب نیست یا کنار آمدن با عوارضش دشوار است، دربارهٔ گزینه‌های دیگر، از جمله داروهای غیرمحرک، بپرسید.
عوارض شایع
بیشتر افراد داروهای محرک را بدون عارضهٔ جدی تحمل می‌کنند. عوارض خفیف‌تر شایع‌ترند و اغلب قابل کنترل‌اند. اگر عارضه‌ای آزاردهنده یا ماندگار بود، با تجویزکنندهٔ دارو صحبت کنید.
عوارض رایج:
- کم شدن اشتها
- سخت به خواب رفتن
- خشکی دهان یا سردرد
- کمی بی‌قراری
چند راهکار:
- اگر کمتر غذا می‌خورید، وعده‌ها یا میان‌وعده‌ها را برای ساعتی بگذارید که اشتهای بیشتری دارید.
- اگر خوابیدن سخت‌تر شده یا با کم شدن اثر دارو زودتر از کوره درمی‌روید، زمانش را یادداشت کنید و به تجویزکننده بگویید.
پیش از شروع و در طول درمان
تجویزکننده پیش از شروع و در طول درمان، فشار خون و نبضتان را بررسی می‌کند. ممکن است وزنتان را هم بررسی کند.
اگر هر یک از این موارد را دارید، با او صحبت کنید:
- مشکلات قلبی یا غش بی‌دلیل
- مرگ ناگهانیِ ناشی از مشکل قلبی در خانواده
- مشکلات جدی خلقی
- نگرانی دربارهٔ مصرف مواد
داروهای دیگر و کافئین
- فهرست داروها و مکمل‌هایتان را همراه ببرید.
- پیش از مصرف داروی سرماخوردگی یا هر فرآوردهٔ تازه، از داروساز بپرسید.
- داروی محرک را نباید همراه با داروهای گروه مهارکنندهٔ MAO مصرف کرد.
- کافئین زیاد می‌تواند بی‌قراری و تندی ضربان قلب را بیشتر کند.
مصرف ایمن
- دارو را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید. در روزهای شلوغ داروی اضافه نخورید و ساعت، مقدار یا برنامهٔ مصرف را خودسرانه تغییر ندهید.
- اگر نوبتی را فراموش کردید، دستور مصرف را بخوانید یا از داروساز بپرسید. مقدار دارو را دو برابر نکنید.
- بپرسید داروی خودتان را چطور مصرف کنید. بعضی قرص‌های طولانی‌اثر را باید کامل ببلعید.
- بپرسید نسخه چطور تمدید می‌شود و پیش از تمام شدن دارو با تجویزکننده یا داروخانه تماس بگیرید.
نگهداری و مصرف نادرست
بدن ممکن است به‌مرور به داروی محرک عادت کند. امکان مصرف نادرست این داروها هم وجود دارد. اگر وسوسه می‌شوید بیشتر از مقدار تجویزشده مصرف کنید، به تجویزکننده بگویید.
- دارو را در جای امن، ترجیحاً قفل‌دار، و دور از دسترس کودکان نگه دارید.
- دارویتان را به کسی ندهید و نفروشید.
چه وقت کمک بگیرید؟
در نوبت پیگیری
دربارهٔ اثر دارو، خواب، اشتها، وزن و عوارض صحبت کنید.
در این موارد همان روز با تجویزکننده تماس بگیرید
- تندی ضربان قلب ادامه دارد.
- فشار خونتان در چند نوبت بالاتر از حد معمول خودتان است.
در این موارد همان روز کمک پزشکی بگیرید
اگر خلق یا رفتارتان تغییر چشمگیری کرده است، مثلاً:
- به‌شدت آشفته‌اید.
- چیزهایی می‌شنوید یا می‌بینید که دیگران نمی‌شنوند یا نمی‌بینند.
- به‌طور غیرعادی پرانرژی شده‌اید و به خواب خیلی کمتری نیاز دارید.
افکار خودکشی یا آسیب زدن به خود
اگر به‌تازگی به خودکشی یا آسیب زدن به خودتان فکر می‌کنید، یا این افکار شدت گرفته‌اند، فوری از یک متخصص درمانی کمک بگیرید.
برای افکار خودکشی، شبانه‌روز می‌توانید با خط کمک در بحران خودکشی کانادا، 9-8-8، تماس بگیرید یا به آن پیامک بزنید. این خط به انگلیسی و فرانسوی پاسخ می‌دهد.
در این موارد فوراً با 911 تماس بگیرید
- درد قفسهٔ سینه، مشکل جدی در نفس کشیدن، غش یا تشنج دارید.
- ضربان بسیار تند یا نامنظم همراه با سرگیجه دارید.
- ناگهان یک طرف صورتتان افتاده، یک طرف بدنتان ضعیف شده یا در حرف زدن مشکل پیدا کرده‌اید.
- به‌شدت گیج شده‌اید یا کسی در خطر فوری است.
- برای پایان دادن به زندگی‌تان اقدامی کرده‌اید یا به خودتان آسیب جدی زده‌اید.
- برای خودکشی برنامه دارید یا قصد اقدام به خودکشی دارید.
- احساس می‌کنید ممکن است به‌زودی به خودتان آسیب بزنید.
اگر متیل‌فنیدیت مصرف می‌کنید
برای نعوظ دردناکی که برطرف نمی‌شود یا هر نعوظی که ۴ ساعت طول بکشد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مصرف بیش از حد یا خوردن اشتباهی دارو
اگر فرد دارو را به قصد آسیب زدن به خودش خورده، از حال رفته، به‌سختی نفس می‌کشد، تشنج دارد یا بیدار نمی‌شود، اول با 911 تماس بگیرید.
در غیر این صورت، اگر کسی بیش از اندازه دارو خورده، یا کودک یا فرد دیگری داروی شما را اشتباهی خورده است، فوراً با مرکز مسمومیت انتاریو به شمارهٔ 1-844-764-7669 تماس بگیرید، حتی اگر هیچ علامتی ندارد.